Prawa Autorskie w Muzyce – Podstawy

Prawa Autorskie w Muzyce – Podstawy

Prawo autorskie od dawna jest tematem dość gorącym i pogmatwanym w świecie nie tylko muzycznym, ale także w każdej dziedzinie artystycznej. Po za oczywiście skomplikowaną sytuacją z opłatami tantiem, kwestia praw autorskich dotyka także artystów którzy po prostu chcą stworzyć nowy utwór.

Ale, zacznijmy od przykładu. Załóżmy że mamy muzyka o imieniu Dariusz. Dariusz chciałby nagrać piosenkę którą sam skomponował, napisał tekst, i którą sam zagrał i zaśpiewał. Jeżeli przy tworzeniu tego nagrania zajął się każdą częścią tworzenia danego utworu, wszystkie prawa autorskie należą w tym momencie do niego. Prawa te dzielą się na prawa autorskie (kompozytor, autor tekstu) i pokrewne (wykonawca, producent nagrania).

Teraz załóżmy że Dariusz potrzebował kogoś żeby zagrał dany utwór razem z nim (dodatkowa gitara, perkusja, albo inny instrument). Nawet jeżeli Dariusz sam obrobił ten utwór, nagrał go i uczestniczył w jego stworzeniu to już w tym momencie wszystkie prawa autorskie nie należą do niego. Dlaczego? Ponieważ ktoś inny razem z nim nagrał tą piosenkę.

W podstawowej formie występują prawa osobiste i majątkowe. Osobiste prawa definiują kto jest oryginalnym autorem danego utworu. Są to prawa które nigdy nie wygasną i oryginalny autor utworu może zadecydować czy jego utwór może być wykorzystany w jakiś sposób. Może on nakazać że, np. jego muzyka nie może być zremiksowana, lub wykorzystana w specyficzny sposób.

Prawa majątkowe to prawa pozwalające czerpać korzyści majątkowe ze swojej pracy. Wracając do przykładu Pana Dariusza, jeżeli postanowiłby wydać swoją piosenkę i ją sprzedawać mógłby to robić bez żadnych problemów i brać z tego pełne korzyści.

Jednak jeżeli istnieją współwłaściciele tych praw (inni muzycy z zespołu jako przykład) to korzyści majątkowe powinny być podzielone między właścicielami tych praw.

Sprawa może dalej jeszcze się skomplikować dla Pana Dariusza jeżeli:

a) Ktoś inny niż on napisał nuty/słowa do jego piosenki.
b) Każdy członek zespołu ma takie same prawa jak Pan Dariusz.
c) Inna osoba zajmowała się nagrywaniem danego utworu.
d) Ktoś jeszcze inny zajmował się obróbką dźwiękową.

W tym momencie prawa do jednej piosenki podzielone są między wiele osób, co może stworzyć problemy przy późniejszej sprzedaży utworów, lub kiedy ktoś inny chciałby wydać ten konkretnie utwór Pana Dariusza.

Przykładowo jeżeli wydawnictwo chciałoby wydać piosenkę Pana Dariusza w jej obecnej postaci, musiałoby to wydawnictwo dojść do porozumienia ze wszystkimi osobami które wzięły w procesie tworzenia piosenki udział.

Oczywiście przeważnie w dzisiejszych czasach te prawa do muzyki skupiają się w ręku kilku lub jednej osoby, przeważnie producenta nagrania. Np. przy nagrywaniu piosenki Pan Dariusz podpisał odpowiednie umowy ze swoimi muzykami i studiem nagraniowym które przekazywały mu wszystkie swoje prawa majątkowe. Czyli, pomimo faktu że duża grupa osób pracowała nad tym jednym utworem Pan Dariusz jest jedynym posiadaczem wszystkich praw majątkowych. Jednocześnie ma obowiązek poszanowania praw osobistych, czyli np. na wydanej płycie ma obowiązek umieścić nazwiska wszystkich, którzy nagrane utwory współtworzyli. W przeciwieństwie do praw majątkowych, prawa osobiste są niezbywalne.

Należy więc przy nawiązaniu współpracy z innymi osobami ustalić odpowiednio wcześnie jak będzie wyglądała wasza współpraca. Czy dzielicie się prawami majątkowym, czy postanawiacie przekazać je na jedną osobę? Czy może chcecie żeby jedna osoba była waszym przedstawicielem? I zawsze takie ustalenia powinny mieć formę umowy, podpisanej przez wszystkich zainteresowanych.

Więcej szczegółów odnośnie praw autorskich osobistych jak i materialnych możecie Państwo odnaleźć tutaj: http://www.zaiks.org.pl/76,15,tworca_i_prawo_autorskie